حياء و تعظيم پروردگار مغلوب و مقهورند . و اين آدم كه به مقام نيت خالص رسيده است ، از جهت خواهشها و درخواستهاى طبيعت و شهواتش و آرزوهاى نفسانى خود پيوسته در رنج و تعب است ، و بايد بر خلاف مقتضيات طبيعت و بر خلاف شهوات نفسانى و بر خلاف آنچه نفس او درخواست و آرزو مىكند ، رفتار كرده ، و در عين حال حقوق آنها را تا آنجا كه مىبايد حفظ كند ، ولى ديگران از اين آدم و از شر و آزار او در آسايش و امن هستند ، زيرا او از كسى توقع و چشم طمع و اميدى نداشته و دست تعدى و ظلم به طرف كسى دراز نمىكند . دل بود پاينده تن گردد هلاك ، دل سوى جانان رود تن سوى خاك كار تن سهلست فكر دل كنيد ، نقش باطل را ز دل زايل كنيد [ ( شرح ) ] خصوصيات نيت از جهت صفاء و شدت و ضعف خلوص وابستگى كامل دارد به شدت و ضعف معرفت ، و هر چه معرفت انسان زيادتر و بيشتر و دقيقتر و كاملتر باشد : نيت نيز خالصتر و صافتر خواهد شد . و معرفت نيز از جهت شدت و ضعف ملازم با شدت و ضعف ايمان است . هر كه ايمانش قويتر و محكمتر و كاملتر است ، معرفتش بيشتر است ، و هر كه معرفتش بيشر باشد ، ايمان او به همان اندازه قويتر بوده و نيتش صافتر و خالصتر خواهد بود . و معلوم باشد كه خصوصيات نيت تابع خصوصيات و دقايق معارف است ، و معارف الهى هر چه در قلب متجلى گردد ، در چگونگى و خصوصيات فكر و نيت آدمى تأثير خواهد بخشيد ، يعنى نيت محكمتر و مستدلتر و دقيقتر و عميقتر گشته ، و جهات ضعف و سستى آن كمتر خواهد بود . و همچنين شدت و قوت مراتب ايمان وابسته به حصول دقائق معارف الهى است ، هر چه مشاهدات قلب بيشتر باشد : مرتبهء ايمان نيز محكمتر و قويتر خواهد بود . و از جهت ديگر تجلى معارف و مشاهدهء حقائق نيز متوقف است به طهارت و صفاء و جلاء آئينهء دل .